
1-31 Oktyabr Südvəzi xərçəngi ilə mübarizədə maarifləndirmə ayıdır. Bu yazıda nəyə diqqət etməli, nə vaxt və hansı müayinədən keçməli olduğunuzu sadə dillə izah edirik.
Çoxumuz döşümüzdə nəsə fərqli hiss edəndə əvvəlcə "yəqin ki, heç nədir" deyirik. Bu, təbii reaksiyadır. Amma süd vəzi xərçəngində vaxt həlledici amildir. Erkən mərhələdə aşkarlandıqda müalicənin uğur şansı xeyli yüksəkdir. Beynəlxalq statistikaya görə, lokallaşmış mərhələdə tapılan hallarda beşillik sağqalma 90%-dən yuxarıdır.
Gəlin bu mövzuda dürüst və qorxutmadan danışaq.
Süd vəzi xərçəngi nədir?
Süd vəzi xərçəngi süd vəzi toxumasındakı hüceyrələrin nəzarətsiz bölünməsi nəticəsində yaranır. Çox vaxt süd axarlarında və ya vəzi lobullarında başlayır. Müalicə olunmadıqda yaxınlıqdakı toxumalara və limfa düyünlərinə yayıla bilər. Süd vəzi xərçəngi dünyada qadınlarda ən çox rast gəlinən xərçəng növüdür. Bu səbəbdən müntəzəm müayinə sağlamlıq vərdişinin bir hissəsi olmalıdır.
«Pasiyentlərin çoxu bizə şiş böyüdükdən sonra müraciət edir. Halbuki kiçik dəyişikliyi vaxtında yoxlatmaq müalicənin həcmini və müddətini xeyli azaldır.»
- Dr. Nərminə Babayeva, Mammoloq-Onkoloq, Respublika Diaqnostika Mərkəzi
Hansı əlamətlərə diqqət yetirməli?
Hər qadın öz döşünün normal görünüşünü və hissini tanımalıdır. Aşağıdakılardan hər hansı birini görsəniz, həkimə müraciət edin:
- Döşdə və ya qoltuq altında yeni bərkimə və ya şiş
- Döşün ölçüsündə və ya formasında dəyişiklik
- Dərinin qızarması, qalınlaşması, çökəklik və ya "portağal qabığı" görünüşü
- Məmə ucunun içəri çəkilməsi
- Məmədən qanlı və ya qeyri-adi ifrazat
- Davamlı, keçməyən ağrı
Yadda saxlayın: döşdə tapılan şişlərin əksəriyyəti xoşxassəlidir. Lakin bunu yalnız müayinə təsdiq edə bilər. Narahatlığınızı görməzdən gəlmək yox, ona cavab almaq doğru yoldur.

Kimlər daha diqqətli olmalıdır?
Risk faktorunun olması xəstələnəcəyiniz anlamına gəlmir. Sadəcə müayinələrə daha ciddi yanaşmağı tələb edir:
- Yaş: risk yaşla artır
- Ailə tarixçəsi: yaxın qohumlarda süd vəzi və ya yumurtalıq xərçəngi
- Genetik dəyişikliklər (məsələn, BRCA1 və BRCA2)
- Hormonal amillər: erkən menarxe, gec menopauza, hormon müalicəsi
- Həyat tərzi: artıq çəki, hərəkətsizlik, alkoqol, siqaret
Hansı müayinələr var və nə vaxt edilməlidir?
Özünümüayinə. Hər ay eyni vaxtda, menstruasiyadan bir neçə gün sonra döşlərinizə aynada baxın və əllə yoxlayın. Bu, həkim müayinəsini əvəz etmir, amma dəyişikliyi tez fərq etməyə kömək edir.
Süd vəzilərinin ultrasəs müayinəsi (USM). Xüsusilə gənc qadınlarda və sıx döş toxumasında effektivdir. Ağrısızdır, şüalanma yoxdur.
Mammoqrafiya. Skrininqin əsas üsuludur və əl ilə hiss olunmayan kiçik dəyişiklikləri göstərə bilir. Tövsiyələr qurumlara görə dəyişir, əksəriyyəti 40-50 yaşdan başlayaraq 1-2 ildən bir müayinəni məsləhət görür. Risk qrupundakı qadınlara həkim daha erkən başlamağı tövsiyə edə bilər.
Həkim müayinəsi və əlavə testlər. Lazım gəldikdə MRT, biopsiya və laborator analizlər təyin olunur.
Hansı müayinənin sizə uyğun olduğunu bilmirsiniz?
Mütəxəssis konsultasiyası üçün qeydiyyatdan keçin

Müayinəyə necə hazırlaşmalı?
- Mammoqrafiya üçün adətən menstruasiyadan sonrakı həftə (döş yumşaq olanda) daha rahatdır
- Müayinə günü döş və qoltuq altına dezodorant, pudra və krem sürtməyin
- Əvvəlki müayinə nəticələrinizi (varsa) özünüzlə gətirin
- Ailədə xərçəng halları olubsa, bunu həkimə əvvəlcədən bildirin
Tez-tez verilən suallar
Mammoqrafiya ağrılıdır?
Müayinə bir neçə dəqiqə çəkir. Bəzi qadınlar qısa müddətli narahatlıq hiss edir, amma bu hiss tez keçir.
Ailəmdə heç kimdə xərçəng olmayıb. Yenə də müayinə lazımdırmı?
Bəli. Süd vəzi xərçəngi olan qadınların böyük əksəriyyətində ailə tarixçəsi olmur.
Gənc yaşda süd vəzi xərçəngi ola bilərmi?
Risk yaşla artsa da, gənc qadınlarda da rast gəlinə bilər. Yaşınızdan asılı olmayaraq, dəyişiklik görsəniz, həkimə müraciət edin.
Süd vəzi xərçəngi kişilərdə olurmu?
Nadir hallarda bəli. Döşündə şiş hiss edən kişilər də həkimə getməlidir.
Şiş tapsam, bu xərçəngdir?
Mütləq yox. Əksər şişlər xoşxassəlidir, amma dəqiq cavabı yalnız müayinə verir.
Bu ay özünüz üçün bir addım atın
Oktyabr xatırlatmaq üçün yaxşı bir fürsətdir: sağlamlığınıza vaxt ayırın. Bir müayinə sizi aylarla narahatlıqdan qoruya bilər.
Respublika Diaqnostika Mərkəzində təcrübəli mütəxəssislər və müasir avadanlıqla süd vəzi müayinələrindən keçə bilərsiniz. Oktyabr ayına özəl təkliflərə keçid edərək xüsusi təkliflərdən yararlanın
Bu yazı məlumatlandırma xarakterlidir və həkim konsultasiyasını əvəz etmir. Hər hansı narahatlıq hiss etsəniz, mütəxəssisə müraciət edin